یکی از مشکلات شایع در زمینه سلامت زنان ، فیبروم رحم است که برای بسیاری از زنان نگرانی به وجود می آورد. این توده های خوش خیم در رحم شکل می گیرند و ممکن است به طور نامحسوس شروع به رشد کنند. در نتیجه زنان با عوارضی مانند درد شدید ، خونریزی ناشی از قاعدگی نامنظم و تورم در منطقه شکم مواجه می شوند. این مسئله می تواند به تاثیرات جسمی و روانی بسیاری از زنان برای زندگی روزمره و کیفیت زندگی آن ها منجر شود. از این رو شناخت دقیق تر و درمان موثرتر این بیماری بهبودی قابل توجهی در کیفیت زندگی زنان ایجاد می کند. در این مقاله به بررسی علائم ، دلایل ایجاد ، روش های تشخیص و نحوه مدیریت فیبروم های رحمی پرداخته شده است.
فیبروم چیست؟
فیبروم (Uterine fibroids) که به عنوان میوم یا لیومیوم (leiomyomas) نیز شناخته می شوند توده های غیرسرطانی هستند که در بافت عضلانی رحم به وجود می آیند. این توده ها در اندازههای مختلف از چند میلی متر تا چندین سانتی متر هستند و ممکن است به تنهایی یا به صورت چندتایی در رحم وجود داشته باشند. معمولاً میوم در زنان طی سنین باروری دیده می شوند و ممکن است بدون علائم یا با علائم متنوعی همراه باشند. برای تشخیص باید به متخصص ناباروری در خرم آباد مراجعه کرد.
علائم فیبروم رحم
علائم میوم های رحمی بستگی به تعداد ، اندازه و محل قرارگیری آن ها دارد. برخی از علائم رایج شامل موارد زیر هستند:
- خونریزی شدید یا طولانی مدت در دوران قاعدگی
- درد یا فشار در ناحیه لگن
- تکرر ادرار
- نفخ شکم
- مشکلات گوارشی مانند یبوست
- مشکلات باروری
- درد در هنگام مقاربت
- افزایش سایز شکم
برای دریافت مشاوره تخصصی از دکتر مهدیه مریدی، فرم زیر را تکمیل نمایید.
فیبروم بدخیم یا سرطانی
فیبروم رحم چه زمانی خطرناک است ؟ لیومیوم بدخیم یا همان لیومیوسارکوما (Leiomyosarcoma) یک نوع نادر و تهاجمی از سرطان رحم است که از بافت عضلانی دیواره رحم منشاء می گیرد. این نوع فیبروم به سرعت رشد می کند و ممکن است به سایر نقاط بدن متاستاز دهد. تشخیص این سرطان معمولاً نیاز به بررسی های تخصصی مانند بیوپسی ، تصویربرداری پیشرفته و بررسی های پاتولوژیک دارد. درمان لیومیوسارکوما شامل جراحی ، پرتودرمانی و شیمی درمانی است که بسته به مرحله و گسترش سرطان تعیین می شود.
میوم بدخیم رحمی چه علائمی دارد ؟
علائم لیومیوسارکوما ممکن است شامل موارد زیر باشد :
- خونریزی غیرطبیعی و شدید
- درد شدید و مداوم در ناحیه لگن
- رشد سریع توده ها
- کاهش وزن ناگهانی و بدون دلیل
چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به فیبروم رحم هستند؟
تاکنون علت به وجود آمدن این زائده ها و ایجاد لیومیوم ها به طور دقیق مشخص نشده است ، اما برخی از عوامل مؤثر به شرح زیر می باشند:
- زنان با سابقه خانوادگی فیبروم : وجود سابقه خانوادگی می تواند خطر ابتلا به این مشکل شایع را افزایش دهد. اگر مادر ، خواهر یا سایر بستگان درجه یک مبتلا به میوم باشند احتمال ابتلای فرد به این توده ها بیشتر است.
- زنانی که دارای اضافه وزن هستند : اضافه وزن و چاقی با افزایش سطح استروژن در بدن خطر ابتلا به فیبروم ها را افزایش می دهد. بافت چربی استروژن تولید می کند و افزایش میزان بافت چربی در بدن باعث افزایش سطح این هورمون می شود. افزایش استروژن رشد میوم ها را تحریک می کند.
- زنان در سنین باروری : میوم ها معمولاً در زنان بین 30 تا 50 سالگی شایع تر هستند. چرا که سطح هورمون های استروژن و پروژسترون در بالاترین حد خود قرار دارد که می تواند رشد فیبروم ها را تحریک کند. این توده ها به ندرت قبل از شروع قاعدگی و پس از یائسگی دیده می شوند. در دوران بارداری نیز به دلیل افزایش شدید سطح استروژن ممکن است لیومیوم بزرگ تر شوند.
- زنانی که سن اولین قاعدگی آن ها پایین بوده است : زنانی که در سن پایین اولین قاعدگی را تجربه کرده باشند ممکن است بیشتر در معرض خطر ابتلا به فیبروم ها باشند. شروع زود هنگام قاعدگی به معنای این است که بدن برای مدت زمان طولانی تری در معرض هورمون های استروژن و پروژسترون قرار می گیرد. این مدت زمان طولانی تر برای قرار گرفتن در معرض هورمون ها خود به عاملی برای خطر رشد فیبروم ها بدل می شود.
نحوه تشخیص فیبروم با چه روش هایی انجام می شود؟
روش های مختلفی برای تشخیص فیبروم وجود دارد که شامل موارد زیر است:
- معاینه لگنی : پزشک با استفاده از معاینه دستی می تواند وجود توده ها یا تغییرات غیر عادی در اندازه و شکل رحم را تشخیص دهد. این روش ابتدایی به پزشک کمک می کند تا تصمیم بگیرد که آیا نیاز به بررسی های تکمیلی وجود دارد یا خیر.
- سونوگرافی : یکی از روش های معمول برای تشخیص توده های میوم در رحم سونوگرافی است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر متفاوت از رحم استفاده می کند. سونوگرافی می تواند اندازه ، تعداد و محل دقیق فیبروم ها را نشان دهد.
- MRI : این روش برای تشخیص دقیق تر و بررسی اندازه و محل لیومیوم ها به کار می رود و تصویربرداری با جزئیات بالا از بافت های نرم رحم فراهم می کند. از این روش به خصوص زمانی استفاده می شود که نیاز به اطلاعات بیشتری برای برنامهریزی جراحی یا سایر درمان ها باشد.
- هیستروسکوپی : یک ابزار باریک و مجهز به دوربین ( هیستروسکوپ ) از طریق دهانه رحم وارد می شود تا داخل رحم را بررسی کند. هیستروسکوپی امکان مشاهده مستقیم فیبروم های داخل حفره رحم و انجام نمونه برداری را فراهم می کند.
درمان فیبروم رحم
در انتخاب روش درمان فیبروم ها ، عواملی مانند نوع توده ، اندازه و شدت علائم نقش تعیین کننده دارند. در بسیاری از موارد ، این توده ها کوچک و بدون علامت بوده و نیازی به مداخله پزشکی فوری وجود ندارد؛ تنها معاینات دوره ای و انجام سونوگرافی هر شش ماه برای بررسی وضعیت کافی است. اما زمانی که علائمی مانند درد ، خونریزی شدید ، رشد بیش از حد یا مشکلات باروری بروز کند ، احتمال نیاز به جراحی افزایش می یابد.
در مورد دختران جوان ، پزشکان معمولاً تلاش می کنند از انجام عمل جراحی خودداری کنند؛ زیرا بخیه های جراحی و آسیب های احتمالی می تواند بر توانایی باروری در آینده اثر بگذارد. در این موارد ، زمانی که فیبروم کوچک باشد ، تنها تحت نظر گرفتن وضعیت بیمار توسط متخصص زنان و بررسی منظم آن توصیه می شود. با این حال ، اگر اندازه توده افزایش یابد و فضای رحم را اشغال کند یا منجر به خونریزی شدید شود ، انجام جراحی اجتناب ناپذیر خواهد بود.
گفتنی است که تزریق آمپول های هورمونی در این شرایط معمولاً تأثیر قابل توجهی ندارد و گزینه اصلی درمان همچنان مداخله جراحی باقی می ماند.
تغذیه و سبک زندگی مؤثر در کنترل رشد فیبروم رحم
رژیم غذایی و سبک زندگی نقش مهمی در مدیریت و پیشگیری از پیشرفت فیبروم های رحم ایفا میکنند. تحقیقات نشان می دهد که مصرف غذاهای غنی از فیبر مانند سبزیجات سبز و میوه ها ، به تعادل هورمون ها و دفع استروژن اضافی کمک می کند. کاهش مصرف گوشت های قرمز ، غذاهای فرآوری شده و قندهای مصنوعی نیز می تواند رشد توده ها را کند کند. علاوه بر این ، حفظ وزن سالم و انجام ورزش های منظم باعث کاهش سطح استروژن در بافت چربی می شود که این امر خطر ابتلا به فیبروم یا بزرگ شدن آن ها را کاهش می دهد و سلامت عمومی بدن را ارتقا می بخشد.
تفاوت علائم فیبروم رحم با سایر توده های لگنی
تشخیص صحیح فیبروم رحم از سایر توده های لگنی مانند کیست های تخمدان یا پولیپ ها بسیار حیاتی است ، زیرا علائم آن ها ممکن است مشابه باشد. فیبروم ها معمولاً با خونریزی های شدید قاعدگی ، احساس فشار و سنگینی در لگن و بزرگ شدن اندازه شکم خود را نشان می دهند. در مقابل ، کیست های تخمدان اغلب باعث دردهای تیز و ناگهانی یا اختلال در دوره های قاعدگی می شوند. پولیپ های رحمی نیز بیشتر باعث خونریزی های نامنظم بین دو پریود می شوند. استفاده از روش های تصویربرداری دقیق مانند سونوگرافی و MRI به پزشک کمک می کند تا تفاوت ها را تشخیص داده و درمان مناسب را آغاز کند.
روش های غیرجراحی و دارویی برای درمان فیبروم
برای بیمارانی که تمایل به جراحی ندارند یا کاندیدای مناسبی برای عمل نیستند، روش های غیرجراحی گزینه های موثری هستند. استفاده از داروهای ضد بارداری خوراکی یا آی یو دی های هورمونی می تواند خونریزی شدید را کنترل کرده و رشد فیبروم ها را محدود کند. همچنین ، داروهای آگونیست گنادوتروپین می توانند به طور موقت سطح هورمون ها را کاهش داده و اندازه توده ها را کوچک کنند. روش های جدیدتر مانند امبدولیزاسیون (بستن رگ های خونی تغذیه کننده فیبروم) و اولتراسوند درمانی نیز بدون نیاز به برش ، توده ها را از بین می برند و دوره نقاهت کوتاه تری دارند.
