به زایمان قبل از 37 هفته ، زایمان زودرس (preterm labor) پره ترم گفته می شود. اکثر کودکانی که قبل از 24 هفتگی به دنیا می آیند ، نارس هستند و اغلب زنده نمی مانند. نوزادانی که در مدت 24 تا 37 هفتگی متولد می شوند اگر تحت مراقبت ویژه پزشکی قرار نگیرند ، شانس بالایی در زنده ماندن ندارند. اگر در خطر زایمان زودهنگام هستید ، برای جلوگیری از آن ، تولد فرزند دلبندتان را با تجربه ای دلنشین به دکتر مهدیه مریدی بهترین متخصص زنان در لرستان بسپارید.
انواع مختلف تولد نوزاد نارس
- اگر نوزاد کمتر از 28 هفته متولد شود ، به شدت زودرس می باشد.
- اگر بین 28 تا 32 هفته به دنیا بیاید ، بسیار زودرس است.
- اگر در بین 32 تا 37 هفته متولد شود ، زودرس متوسط است.
علائم هشدار دهنده زایمان زودرس
80 درصد از خانم هایی که این علائم را دارند عملا تجربه زایمان زودرس را نداشته اند. دانستن علائم این نوع زایمان می تواند شما را نسبت به درمان یا پیشگیری از زایمان زودهنگام آگاه کند. در این موارد دردهای شکمی که به طور نامنظم ایجاد می شوند ، خونریزی و یا لکه بینی خفیف از ناحیه واژن و ترشحات ، همه از نشانه های وضع حمل زودهنگام می باشند. در صورت مشاهده آن ها خانم باردار در اسرع وقت باید به متخصص ناباروری در خرم آباد مراجعه کند. از این رو برای جلوگیری از به وجود آمدن این مشکل در مادرانی که علائم زایمان زودرس در هفته 34 را دارند باید از فعالیت های خود کاسته و همچنین تا برطرف نشدن این عارضه از نزدیکی پرهیز کنند.
برخی دیگر از نشانه های غیر منتظره تولد زودرس عبارتند از:
- کمردرد
- فشار به لگن (در صورتی که احساس کنید کودک در حال پایین آمدن است.)
- مشکلات جفت یا اختلالات رحمی
- سابقه زایمان زودرس قبلی
- استعمال دخانیات یا مصرف دارو بدون تجویز پزشک
- مصرف مشروبات الکلی
- سن بالا و یا پایین مادر برای بارداری
- فاصله کوتاه بین حاملگی قبلی و بعدی در مدت کمتر از یکسال
- مرگ جنین
- بارداری دو قلو به بالا
- اتفاق های استرس زا در مادر مانند از دست دادن عزیزان
- تغییر ترشحات موجود در ناحیه واژینال (افزایش این ترشحات و یا خونریزی واژن)
- انقباضات شکم در مدت هر 10 دقیقه یکبار و یا اکثر مواقع
- گرفتگی شکم با اسهال یا بدون آن
- گرفتگی هایی که در زمان قاعدگی حس می شود.
- کوتاه شدگی دهانه رحم
جلوگیری از زایمان زودهنگام با سرکلاژ در لرستان
- دهانه رحم ، تونلی است میان رحم و واژن که در طول دوره حاملگی باید بسته بماند. این دهانه قبل و یا در هنگام زایمان ، پهن و کشیده می شود. در هفته 24 حاملگی ، سایز متوسط دهانه رحم حدود 35 میلی متر است. زنانی که دهانه رحم کوتاه دارند اغلب دوران حاملگی پرخطری را می گذرانند که اغلب منجر به سقط جنین و زایمان زودرس می شود.
- پزشکان دهانه رحم کوتاه را با انجام آزمایش های بارداری متوجه نمی شوند زیرا اغلب طول دهانه رحم کنترل نمی شود مگر در سونوگرافی های غربالگری.
- در صورتی که کوتاه بودن دهانه رحم مشخص شود ، پزشک با انجام سونوگرافی های متعدد وضعیت جنین را کنترل می کند.
- اگر این عارضه را داشته باشید و فقط یک فرزند را باردار باشید پزشک سرکلاژ (بخیه زدن دهانه رحم) را به سبب افزایش زمان بارداری در جلوگیری از زایمان زودرس توصیه می کند.
زایمان زودهنگام چه مواقعی اتفاق می افتد؟
بیشتر زایمان های زودرس بدون پاره شدن کیسه آب و خود به خود اتفاق می افتد. به همین جهت نمی توان برای جلوگیری از آن اقدامی انجام داد.
عواملی مانند عفونت ، تجربه حاملگی های بالا ، مشکلات ژنتیکی و شرایط مزمن مثل فشارخون بالا و دیابت می توانند از شایع ترین موارد تولد زودرس در زنان باشند. بهتر است درباره علائم زایمان زودرس در شش ماهگی با پزشک صحبت کنید.
راه های پیشگیری از وضع حمل زودهنگام
- برای جلوگیری از زایمان زودهنگام ، در طی دوران بارداری از قطع ارتباط با پزشک بپرهیزید. در طول مراجعه علائم عمومی بدن خود و روند رشد جنین را بررسی کنید. تغذیه سالمی داشته باشید و شرایط بارداری به گونه ای باشد که این بازه زمانی به خوبی طی شود. هیچ دارویی را بدون مشورت با پزشک مصرف نکنید ، حتی اگر گیاهی باشد.
- وزن بدنتان را کنترل کنید ، چرا که چاقی خود یکی از عوامل زایمان زودرس می باشد. از استعمال دخانیات و همچنین قرار گرفتن در مکان هایی که درآن سیگار می کشند دوری کنید. مادرانی که مضطرب و افسرده هستن با مراجعه به پزشک و گفتگو با ایشان ، همچنین ایجاد آرامش و توجه همسران می توانند در کاهش این نگرانی ها بسیار تاثیر گذار باشند.
- عفونت دهان و دندان هم یکی دیگر از عوامل زایمان پیش از موعد می باشد که حتما قبل از حاملگی باید در جهت درمان آن ها اقدام شود.
- ادرار خود را نگه ندارید. زیرا این امر مشکلات زیادی از جمله زایمان زودتر از موعد را به دنبال خواهد داشت.
- برای جلوگیری از زایمان زودرس چه بخوریم ؟ زنان باردار باید حداقل 5 وعده غذایی در 24 ساعت شبانه روز را جز رژیم غذایی خود داشته باشند. تغذیه سالم برای مادر و جنین در داخل شکم بسیار حائز اهمیت است. چرا که وجود کلسیم و ویتامین C در مواد غذایی مناسب سبب کاهش مواجه شدن با خطر زایمان زودرس در زنان می شود. مکمل های ویتامینی مخصوصا اسید فولیک را که بهترین دکتر زنان در لرستان تجویز کرده ، به طور منظم مصرف کنند. آب زیاد بنوشند ، زیرا بی آبی و یا کم آبی می تواند سبب انقباضات زودهنگام رحمی شود.
چگونه می توان عوارض خطرناک زایمان زودرس را کاهش داد؟
اکثر نوزادان نارس را می توان با مراقبت های کم هزینه در هنگام متولد شدن و پس از آن نجات داد. از این رو تزریق آستروئید قبل از زایمان ( در خصوص مادران بارداری که در معرض خطر زایمان زودهنگام قرار دارند و در جهت تقویت ریه نوزادان تزریق می شود) و مصرف آنتی بیوتیک در درمان عفونت هایی که در نوزاد تازه متولد شده موجود می باشد ، می تواند از به وجود آمدن این فرآیند جلوگیری کند. انجام سونوگرافی های متعدد و رژیم غذایی مناسب و غیره هم می تواند در جلوگیری از زایمان زورس مهم باشد.
چه عفونت هایی موجب زایمان زودرس می شود؟
به طور کلی عفونت های زیادی شامل زایمان زودتر از موعد می باشند که عبارتند از :
- کلامیدیا
- عفونت ادراری
- واژینوز باکتریال
- عفونت اندام های دیگر مانند دهان و دندان
چگونه می توانیم زایمان زودرس را تشخیص دهیم؟
- از طریق آزمایش غربالگری فیبرونکتین: اگر در بانوان باردار علائمی مشاهده شد این تست انجام می شود. در این آزمایش پروتئینی که توسط جنین تولید می شود (FFN) در واژن و دهانه رحم در هفته های 22 تا 30 که سبب خطر زایمان زودهنگام می شود را شناسایی و اقدامات لازم جهت جلوگیری از تولد زودهنگام انجام می شود.
- سونوگرافی واژینال (دهانه رحم): از طریق این سونوگرافی ، پزشک دهانه رحم را مورد بررسی قرار می دهد. اگر با نازک شدن دهانه رحم و مشکلات دیگر برای مادر و جنین مواجه نشوید. توصیه می شود مادر استراحت مطلق داشته باشد.
زایمان زودتر از موعد چه آسیبی به نوزاد می زند؟
نوزادانی که زودتر از زمان برآورد شده متولد شوند ، اغلب در معرض خطرات بلند مدت و کوتاه مدت قرار می گیرند. هر چه زایمان زودهنگام باشد ، وزن نوزاد پایین تر و عوارض ناشی از این اتفاق بیشتر می شود.
عوارض کوتاه مدت زایمان زودرس بر نوزادان
- مشکلات تنفسی : نابالغ بودن یکی از مشکلات اصلی تنفسی است.
- مشکلات قلبی : فشار خون پایین سبب ایجاد این عوارض می شود.
- مشکلات مغزی : هر چه وضع حمل زودرس تر باشد ، بیشتر سبب خونریزی مغزی می شود. اکثر این خونریزی ها خفیف بوده و با مواظبت های کوتاهی درمان شده ولی در مواقع شدیدتر ، آسیب های بیشتری را برای نوزاد به همراه خواهد داشت.
- مشکلات سیستم ایمنی : به دلیل عدم رشد کافی ، سیستم ایمنی توسعه نیافته و باعث عفونت در نوزادارن نارس در زایمان زودهنگام می شود. این عفونت می تواند خیلی سریع از طریق جریان خون نوزاد گسترش پیدا کند که بسیار خطرناک است.
- مشکل متابولیسمی نوزادان : این نوزدان به دلیل اینکه به طور کامل رشد نکرده اند ، گلوکز ذخیره به میزان کافی ندارند ، و به این جهت قند خونشان بسیار پایین می باشد.
- مشکلات خونی : نوزادانی که در زایمان زودرس در خرم آباد جلوتر از زمان تولد ، به دنیا می آیند اغلب دچار زردی یا کم خونی می باشند. کم خونی در نوزادان نارس بسیار شایع تر است.
- مشکلات گوارشی : به دلیل نابالغ بودن دستگاه گوارش این کودکان مشکلاتی مانند انتروکولیت نکروزان (عوارضی مانند عدم تحمل غذا ، قرمزی جداره شکم ، تاخیر در تخلیه روده و غیره) دارند.
- تنظیم و کنترل نامنظم دمای بدن : نوزادهای نارس در زایمان زودرس در لرستان به طور مکرر دمای بدنشان کاهش می یابد ، زیرا ذخیره بافت چربی در آن ها بسیار کم بوده و در نتیجه بدن آن ها توانایی لازم در گرم کردن خود را ندارد. انرژی دریافتی از شیر نیز صرف گرم کردن بدن می شود ، به همین دلیل این نوزادان وزن کمی دارند.
