همان طور که دوره قبل از زایمان بسیار مهم و حساس است ، زمان بعد آن نیز بسیار مهم می باشد. از این رو خانم هایی که تازه وضع حمل کرده اند وارد مرحله ای از زندگی شده اند که تابحال آن را تجربه نکرده بودند. حس خوب مادرانه بلافاصله بعد از تولد نوزاد اتفاق می افتد. از این رو مراقبت های بعد از زایمان از نظر جسمانی و روانی بسیار با اهمیت بوده و باعث به وجود آمدن تغییرات زیادی در بانوان می شود. با تجربه ریبای مادر شدن ، بیشتر از همه حالات عاطفی دگرگون می شود. به همین دلیل ، استراحت ، خواب کافی و تغذیه خوب به شدت نیاز است که بدن به سرعت ریکاوری شود. 40 روز اول برای مادر بسیار اهمیت دارد. شما که در مقاله مراقبت های بعد از زایمان دکتر مهدیه مریدی بهترین متخصص زنان در لرستان با ما همراه هستید احتمالا حس خوب مادر شدن را تجربه کرده اید و یا به زودی این اتفاق زیبا برایتان رقم می خورد می توانید از آن بهره ببرید.
مراقبت های بعد از زایمان در بیمارستان
بعد از خارج کردن نوزاد ، بررسی تنفس او از سوی پزشک و اطمینان از سلامت آن بسیار مهم است. قبل از اینکه بند ناف توسط بهترین متخصص زنان در لرستان بریده شود ، نوزاد را روی سینه مادر می گذارند که این لحظه از هیجان آورترین تجربه های زندگی مادر محسوب می شود. این تماس همچنین سبب برقراری ارتباط عاطفی فرزند و مادری در آینده می شود. بررسی وضعیت مادر و نوزاد در ساعت های اولیه بسیار مهم است که در موارد زیر بررسی می شود:
علائم حیاتی: فشار خون ، تنفس ، نبض از جمله علائم حیاتی می باشند که از مواظبت های پس از زایمان در همان دقایق اولیه بوده و باید به طور متناوب پیگیری شود. به صورتی که در ساعت اولیه نبض ، تنفس و همچنین درجه حرارت هر یک ربع اندازه گیری شده و در ساعت دوم فشار خون ، نبض و تنفس هر نیم ساعت چک می شود.
بررسی کانال زایمان: این ناحیه به دلیل نداشتن هماتوم و لخته خون بررسی می شود تا از سلامت مادر در پروسه مراقبت های بعد از زایمان مطمئن شوند.
جمع شدن رحم: برای این مرحله ، متخصص بهداشت حرفه ای ، فوندوس رحم (قسمت فوقانی رحم) را که در بالای آن قرار دارد فشار و ماساژهای متناوب می دهد تا کمک به جمع شدن رحم و خروج کامل جفت کند. در دو ساعت اولیه این عمل هر یک ربع تکرار می شود.
خونریزی پس از وضع حمل: از آنجایی که خونریزی شدید بسیار خطر دارد ، ممکن است به دلیل وجود پارگی میزان آن بررسی شود. با بررسی عواملی مانند تشنگی ، مشکل تنفسی ، شرایط پوستی و سطح هوشیاری می توان میزان خونریزی را تشخیص داد. برای جلوگیری از این عارضه به مادر گفته می شود شیردهی به نوزاد را شروع کند.
ترخیص مادر و نوزاد: یک روز بعد از وضع حمل نیز وضعیت دفع ادرار و بیرون روی مادر چک می شود و نیز با انجام آزمایش خون و مطمئن بودن از صحت سلامت مادر و نوزاد ، ترخیص انجام می شود.
مراقبت های بعد از زایمان چیست؟
این دوره ممکن است برای مادر خطرات بسیاری را به همراه داشته باشد. از این رو مواظبت های پس از زایمان در هر نوع روش وضع حمل طبیعی و سزارین مهم و ضروری است. از جمله عوارضی که بعد از زایش، مادر با آن ها مواجه می شود عبارتند از:
تغییرات وزن و یبوست: با زایمان مقداری از وزن مادر کم می شود. این امر با شیر دهی به سرعت اتفاق می افتد ، اما باید کمی صبور باشید چون افزایش وزن در 9 ماه به وجود آمده و یک شبه کاهش نمی یابد.
یبوست اتفاقی است که اکثر مادران با آن روبرو می شوند. استفاده از رژیم غذایی مناسب که سرشار از مواد غنی فیبری و مایعات هستند پیشنهاد می شود.
مراقبت از نوک سینه: به دلیل تغذیه نوزاد از شیر مادر ، همیشه باید نوک پستان تمیز باشد. شست و شوی سر سینه در روز حداقل یکبار در روز باید انجام شود که حتما خشک شدنش در معرض هوا انجام شود. زخم شدن نوک پستان در روزهای اولیه اتفاق می افتد که در فرایند انجام مراقبت های بعد از زایمان ، با ریختن یک قطره از شیرتان روی آن کافی است تا ترمیم یابد.
رابطه جنسی: خودداری از انجام رابطه جنسی به دلیل درد ناشی از بخیه از دیگر روش های مراقبتی است. این مدت ممکن است حدود 20 روز به طول بینجامد و تا زمان بهبود کامل توصیه نمی شود.
خستگی ، عرق کردن و ریزش مو: به دلیل مراقبت 24 ساعته از نوزاد ، حتما تا 1 ماه اول پیشنهاد می کنیم از یک نیروی کمکی یا پرستار استفاده کنید و یا اگر شرایطش را ندارید زمانی که کودک خواب است شما هم در کنار او استراحت کنید. البته به صورت هوشیار که اگر نوزاد شما به هر دلیلی بیدار شد شما هم سریع برخیزید و به او رسیدگی کنید. تعریق زیاد معمولا با افزایش دمای بدن جزء عوامل ناخوشایندی است که در اغلب مادران ایجاد می شود.
ریزش مو نیز به دلیل تغییرات هورمونی ممکن است تا 5 ماه پس از زایش طول بکشد که طبیعی است؛ ولی برای ریزش غیر طبیعی بهتر است که به پزشک مراجعه کنید.
مراقبت های بعد از زایمان در مجرای زایمانی
انقباض رحم: رحم بعد از 6 هفته به حالت اولیه خود برمی گردد. در این مدت امکان دارد دردهای عضلانی را در ناحیه لگن حس کنید. برای کم کردن انقباض ها ، استفاده زیاد از مایعات ، خالی کردن مثانه و همچنین گذاشتن یک بالش زیر شکم و خوابیدن روی آن پیشنهاد می شود.
ناحیه پرینه: این ناحیه که بین مقعد و واژن قرار دارد ، پس از زایمان طبیعی درد زیادی را منتقل می کند. از این رو در مراقبت های بعد از زایمان استفاده از توالت فرنگی ، نشستن در آب ولرم و استفاده از داروهای مسکن تجویز شده توسط پزشک می تواند باعث تسکین شود.
ترشحات واژینال: بعد از زایش معمولا دو تا چهارهفته خونریزی ادامه دارد و طبیعی است. در این مرحله استفاده از پد ضروری می باشد. به جهت رعایت مواظبت های پس از زایمان به هیچ عنوان از تامپون استفاده نشود زیرا باعث خطر عفونت می گردد. در صورتی که این خونریزی غیر عادی بوده به بهترین دکتر زنان ، زایمان ، نازایی خرم آباد خانم مهدیه مریدی اطلاع دهید.
درد رحمی و درد کف لگن: کوچک شدن رحم سبب به وجود آمدن گرفتگی عضلانی می شود که برای فروکش کردن آن از بهترین متخصص زنان در لرستان کمک بگیرید. از جمله عوارض دیگر بعد از زایمان ، درد کف لگن می باشد. استفاده از بالش مخصوص و کمپرس سرد سبب کم شدن درد می شود.
بی اختیاری ادارار در زایمان طبیعی: زاییدن به روش طبیعی معمولا باعث تضعیف ماهیچه های لگنی می شود که این امرسبب بی اختیاری ادرار خواهد شد.
مراقبت های بعد از زایمان طبیعی در خرم آباد
رعایت نکات بهداشتی:
- تمیز و خشک نگه داشتن محل بخیه ها
- هر روز حمام رفتن و استفاده نکردن از لیف برای شستن واژن
- خشک کردن این ناحیه با حوله تمیز یا حرارت ملایم سشوار
رعایت مواظبت های روانی:
- غم و افسردگی بعد از زایمان که بسیار شایع است نیاز به مراقبت توسط اطرافیان دارد. در این دوره توجه اطرافیان و کمک همسر بسیار تاثیرگذار می باشد.
- عواملی مانند کج خلقی ، بی علاقه به نوزاد ، زودرنجی ، احساس گناه ، تمایل نداشتن به فعالیت های معمول و غیره از جمله عواملی است که مادر ممکن است تجربه کند.
- مدت این موارد اگر از 2 هفته بگذرد نیاز به بررسی پزشکی خواهد داشت.
مراقبت های بعد از زایمان سزارین در لرستان
مادرانی که زایمان سزارین انجام داده اند بعد از داشتن شرایط عادی به خانه باز می گردند و در این مدت برای بهبود سریع تر بهتر است موارد زیر را رعایت کنند:
- داشتن خواب کافی مخصوصا در مواقع خستگی
- برای بهبودی سریع تر هر روز بیشتر از روز قبل راه بروند ، زیرا این امر از لخته شدن خون و یبوست پیشگیری می کند.
- تا 6 هفته پس از وضع حمل از انجام کارهایی که باعث فشار به عضلات شکمی می شود خودداری کنید.
- از برداشتن وسایل سنگین و انجام فعالیت های دشوار پرهیز کنید.
- در صورتی که نفس عمیق می کشید یا سرفه می کنید ، برای کاهش درد یک بالش سبک روی شکم قرار دهید.
- در هنگام خونریزی از پد استفاده کرده و به هیچ عنوان از تامپون استفاده نکنید.
- نکته مهم در مراقبت های بعد از زایمان ، نداشتن رابطه جنسی تا چندین هفته بعد از وضع حمل می باشد.
- از رانندگی کردن در این مدت اجتناب کنید.
- بعد از استحمام ، محل بخیه را با سشوار خشک کنید.
- پس از مرخص شدن می توانید حمام کنید ولی از گرفتن دوش به واژن خودداری کنید.

مراقبت های تغذیه ای بعد از زایمان
زایمان باعث از دست رفتن خون زیادی می شود که پس از متولد شدن نوزاد باید جبران گردد. کاهش وزن بعد از زایمان امر عادی بوده و زنان چیزی بین پنج الی هفت کیلوگرم وزن از دست می دهند که این میزان در مادران شیرده به یک الی دو کیلو گرم می رسد. زنان غیر شیرده بین 0.5 تا 1 کیلوگرم با کاهش وزن مواجه هستند. همه این ها به این معناست که مادر باید تغذیه سالم و منظمی داشته باشد که مواد مورد نیاز بدن را تامین کرده و کمبودهای احتمالی را جبران کند.
- مصرف داروها و مکمل ها از جمله روش های جبران نیازهای بدن مادر بعد از تولد نوزاد می باشد. قرص آهن ، کلسیم و مواد پروتئینی بعد از زایمان باید مصرف شود.
- رعایت رژیم غذایی سرشار از مواد مغذی که با توجه به وزن و قد مادر برنامه ریزی شده باشد در رسیدن به وزن ایده آل و همچنین حفظ آن موثر خواهد بود.
- مصرف مایعات و هیدراته نگه داشتن بدن از اهمیت زیادی برخوردار است. مراقبت از مثانه و مجاری ادراری اهمیت دارد و بعد از زایمان نوشیدن مایعات فراوان و آبمیوه های طبیعی را برای مادر ضروری می کند.
- مصرف مواد غذایی سرشار از فیبر مانند نان سبوس دار ، برنج قهوه ای و سبزیجات گزینه های مناسبی برای جبران کمبودهای از دست رفته است. از ماهی سالمون یا قزل آلا به صورت هفتگی در منوی غذایی استفاده کنید. مواد لبنی نیز از جایگاه مهمی برخوردار بوده و جذب کلسیم بهتر است از طریق لبنیات کم چرب تامین شود. جهت پیشگیری از بروز یبوست پس از زایمان از برخی دانه های روغنی و آجیل مانند برگ زردآلو ، انجیر و میوه هلو استفاده کنید. این مواد را می توانید به سالاد همراه با روغن زیتون اضافه کنید.
مراقبت های بعد از زایمان از نظر طب سنتی
یکی دیگر از راه هایی که می توان با آن مشکلات و تغییراتی که در بدن مادران به وجود آمده را به راحتی رفع کرد ، توصیه های ساده طب سنتی است. مواظبت های پس از زایمان در مقابل تغییراتی که شامل خونریزی بعد از زایش ، درد رحم ، زخم و پارگی واژن است شامل موارد زیر می باشند :
در هنگام خونریزی بعد از وضع حمل:
- استراحت در مکان خوشبو سبب تقویت رحم می شود.
- پرهیز از غذاهای شور ، ترش ، بسته بندی کارخانه ای ، ماکارونی ، قهوه ، کاکائو و مصرف غذاهای مقوی مانند زرده تخم مرغ عسلی
- مصرف رب و سیب یا آب سیب و آب هویج
در هنگام درد رحم:
- پرهیز از غذاهای غلیظ مانند الویه و ماکارونی
- نشستن در آب ولرم زیر ده دقیقه
ترمیم زخم واژن یا پارگی آن:
- پیاده روی در دوره شیردهی
- استحمام با آب ولرم در مراقبت های بعد از زایمان
- رژیم غذایی مناسب مانند آش ماهیجه، خورشت کرفس، حلیم ، ماهی تازه و غیره




