با بالا رفتن سن ، در صورت عدم فعالیت های مفید و ورزشی ، عضلات بدن کیفیت و کارایی همیشگی خود را به تدریج از دست می دهد. این مورد در اندام های مختلف بدن خودنمایی می کند. یکی از مواردی که در اثر این رخداد طبیعی در بانوان رخ می دهد ، افتادگی رحم می باشد. ارتقا آگاهی از نحوه پیشگیری ، مانع خوبی برای بروز و پیشرفت بیماری یاد شده می باشد. اگر شما هم اخیرا به این بیماری مبتلا شده اید یا از بروز آن به دلایل مختلف نگران هستید ، دکتر مهدیه مریدی ، بهترین متخصص زنان در خرم آباد و لرستان ، در مقاله زیر مطالب مفیدی را به شما ارائه می دهد.
افتادگی رحم چیست؟
با شنیدن نام عجیب آن ، سوالات بسیاری در ذهن ایجاد می شود که ممکن است بستری را برای اضطراب آن ها به وجود آورد. افتادگی رحم یکی از عارضه های شایع است که در سنین بالا برای افراد رخ می دهد. با گذشت زمان و زایمان های طبیعی مکرر ، به تدریج عضلات این عضو تحلیل می روند. این موضوع باعث می شود که رحم شما از جایگاه خود خارج و به شکلی پایین تر کشیده شود.
شاید برای شما جالب باشد بدانید که کدام عضله مسئول نگه داشتن این عضو می باشد ؟ در پاسخ باید گفت ماهیچه ها ، بافت ها و رباط های لگن ، اندام هایی هستند که از رحم ، راست روده ، واژن و سایر اندام های لگنی حمایت می کنند. افتادگی رحم وقتی اتفاق می افتد که بنا به دلیل ذکر شده ، توانایی طبیعی عضلات یاد شده تحت تاثیر قرار بگیرد. بسته به میزان تحلیل عضلات درجه مختلفی دارد که در ادامه به طور مفصل از آن صحبت خواهیم کرد.
مراحل مختلف عارضه
به گفته متخصص ناباروری در خرم آباد ، بسته به میزان ضعف عضلات ، این عارضه با شدت متفاوتی ایجاد می شود. این مراحل عبارتند از :
- مرحله اول : رحم شما از جای اصلی خارج و به قسمت بالایی واژن می رسد.
- مرحله دوم : در این مرحله از افتادگی رحم عضو یاد شده از بالای واژن به قسمت تحتانی آن انتقال پیدا می کند.
- مرحله سوم : قسمتی از رحم از واژن خارج می شود.
- مرحله چهارم : تمام رحم از محیط واژن خارج می شود.
چه کسانی در معرض افتادگی رحم قرار دارند؟
اغلب بانوان از رخ دادن چنین عارضه ای گریزان اند و می خواهند بدانند آیا در معرض ابتلا به آن قرار دارند یا خیر. اگر شما شرایط زیر را تجربه کرده اید ، ریسک ابتلا به افتادگی رحم در شما بالا می باشد.
- اگر تجربه یکبار زایمان طبیعی یا بیشتر از آن را دارید.
- به سن یائسگی رسیده اید.
- وجود این بیماری در خانواده شما سابقه دارد.
- قبلا جراحی لگن انجام داده اید.
از بین موارد بالا ، موثرترین عامل بر افتادگی رحم ، یائسگی می باشد. اگر دلیل آن را می خواهید باید بگوییم که این دوران ، تخمدان ها تولید هورمون های تنظیم کننده چرخه قاعدگی را متوقف می کند. یکی از این هورمون ها استروژن است. ترشح ماهیانه همین هورمون در تقویت عضلات یاد شده تاثیر بسزایی دارد.
علائم افتادگی رحم
جالب است بدانید که بروز این بیماری در مراحل اولیه تقریبا با هیچ علائمی همراه نخواهد بود. طبق نظر بهترین پزشک زنان در خرم آباد ، با خارج شدن هرچه بیشتر رحم شما از جایگاه اصلی ، به تدریج فشار به سایر اندام های لگنی مانند مثانه یا روده را احساس خواهید کرد. از جمله علائمی که می تواند گویای رخداد غیر طبیعی در اندام تناسلی شما باشند ، عبارتند از :
- احساس سنگینی و فشار به لگن
- درد در ناحیه لگن ، شکم و کمر
- درد هنگام رابطه جنسی
- خروج بافت رحمی از دهانه واژن
- یبوست
- عدم توانایی فرد در قرار دادن تامپون
- مشکلات دفع ادرار ، بی اختیاری ، تکرر ادرار یا میل ناگهانی به آن
نکته : علائم یاد شده می تواند در شرایط مختلفی اعم از ایستادن ، راه رفتن ، عطسه و سرفه بدتر شود؛ زیرا در این شرایط نیروی گرانش فشار بیشتری بر لگن شما وارد می کند.
دلایل ایجاد افتادگی رحم
همانند سایر اندام ها ، رحم برای اینکه در پوزیشن اصلی خود قرار بگیرد ، توسط گروهی از عضلات نگه داشته می شود. هر گونه اختلال در عملکرد عضلات عواقبی را به همراه دارد که از آن می توان به افتادگی رحم اشاره کرد. تا کنون دلایل متعددی برای این عارضه گزارش شده است. از جمله دلایلی که منجر به خروج رحم از واژن می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- تضعیف عضلات در اثر یائسگی
- بارداری
- زایمان طبیعی ، برای افرادی که به دفعات فرزند خود را به صورت طبیعی به دنیا آورده اند یا اینکه نوزاد آن ها حین تولد بزرگ بوده است.
- اضافه وزن
- سرفه یا زور زدن های مزمن
- یبوست مزمن
- بلند کردن مکرر اجسام سنگین
عارضه های مرتبط با افتادگی رحم
جالب است بدانید که این موضوع تنها به افتادن رحم منتهی نمی شود. در اثر تضعیف عضلات لگن ، اندام های دیگر نیز از موقعیت خود خارج خواهد شد. عارضه های مرتبط که بعد از افتادگی لگن ممکن است رایج باشد و لزوم مراجعه به بهترین متخصص زنان در لرستان و خرم آباد را تعیین می کند عبارت است از :
سیستوسل : زمانی که مثانه به داخل یا خارج از واژن می افتد.
رکتوسل : جا به جایی رکتوم به داخل یا خارج از واژن.
انتروسل : زمانی که بخشی از روده شما به صورت جزئی به داخل واژن راه پیدا می کند.
نحوه تشخیص افتادگی رحم
برای اینکه متخصص زنان وجود این عارضه را در شما تشخیص دهید نیاز به آزمایشات های خاصی نیست. ایشان با انجام معاینات لگنی می تواند متوجه این موضوع شود که آیا به این عارضه مبتلا هستید یا خیر. این ارزیابی با استفاده از اسپوکولوم انجام پذیر است. ابزاری که با استفاده از آن مجرای واژن باز و دسترسی پزشک را برای دیدن اجزای داخلی آن فراهم می کند و از این طریق متوجه برآمدگی های موجود می شود. برای اینکه از این موضوع اطمینان حاصل کند ، ممکن است از شما بخواهد که زور بزنید یا اینکه عضلات خود را به گونه ای فشار دهید که گویا ادرار خود را نگه داشته اید. ایشان از این طریق می تواند به ضعف عضلات موجود پی ببرد.
روش های درمان بیماری
بسته به شدت عارضه ، تاکنون روش های جراحی و غیر جراحی معرفی و اجرا شده اند. اینکه بهترین متخصص زنان از چه راهی به درمان افتادگی رحم در خرم آباد و لرستان اقدام کند ، کاملا به صلاحدید وی بستگی دارد. لازم به ذکر است که فاکتورهایی اعم از سن ، وضعیت سلامت عمومی و اینکه شما قصد فرزند آوری مجدد دارید یا خیر؛ می تواند در این موضوع دخیل باشند. درمان هایی که اغلب موثر واقع شده اند عبارتند از :
روش های غیرجراحی
ورزش : انجام تمرین های وزشی خاص که “کگل” نامیده می شود برای تقویت عضلات لگن توصیه می شود. این تنها راه برای درمان افتادگی رحم جزئی می باشد. در این تمرین ، شما عضلات خود را به نحوی منقبض می کنید که انگار می خواهید ادرار خود را نگه دارید. انجام آن به این شکل است که بعد از چند ثانیه انقباض ، عضلات خود را ریلکس می کنید. این اقدام می بایست 4 دفعه در روز و به تعداد 10 مرتبه انجام شود.
پساری واژن : وسیله ای لاستیکی یا پلاستیکی به شکل دونات است که در اطراف یا دهانه رحم قرار می گیرد. این دستگاه به نگه داشتن عضو در جایگاه اصلی خود کمک شایانی می کند. تعبیه این ابزار توسط متخصص زنان انجام می پذیرد و نگهداری آن شرایط خاصی دارد. به این ترتیب که نیاز به تمیز کردن های مداوم دارد و می بایست قبل از مقاربت از جای خود خارج شود. اگر در این مورد ابهام دارید می توانید با طرح سوالاتی از پزشک معالج به رفع آن ها بپردازید.
لایف استایل و رژیم غذایی : عوض کردن سبک زندگی و مصرف مواد مغذی می تواند در تسکین یبوست مفید باشد. مصرف مواد فیبری و مایعات را در راس رژیم غذایی خود قرار دهید تا حین اجابت مزاج نیازی به فشار آوردن به عضو نداشته باشید. لازم است بدانید که اضافه وزن از مواردی است که باعث فشار به رحم در حالات مختلف می شود. با انجام تمرینات ورزشی و حفظ تعادل در وزن می توانید از بروز افتادگی رحم جلوگیری کنید.
تاثیر یوگا در درمان و پیشگیری از افتادگی رحم
یوگا می تواند تاثیر مثبتی در درمان افتادگی رحم داشته باشد. افتادگی رحم یک بیماری است که در آن رحم به طور نسبی به پایین افتاده و فشار روی عضلات و بافت های اطراف آن ایجاد می شود. یوگا با تمرکز بر روی تمرینات کششی ، تقویتی و آرامش بخش می تواند به بهبود وضعیت عضلات پشتیبانی کننده از رحم و کاهش فشارها کمک کند.
تقویت عضلات : تمرینات یوگا اغلب بر روی تقویت عضلات کمر ، شکم و لگن تأکید دارد. با تقویت این عضلات ، احتمال افتادگی رحم کاهش می یابد.
کشش و انعطاف پذیری : تمرینات کششی در یوگا مانند انواع مختلفی از آساناها ، با ایجاد انعطاف در عضلات و بافت های اطراف رحم ، فرایند بهبود را تسهیل می بخشند. این کشش ها می توانند فشارهای غیر طبیعی را کاهش داده و درمانی موثر برای افتادگی رحم باشند.
درد : یوگا می تواند در تسکین درد و ناراحتی های مرتبط با افتادگی رحم تاثیر داشته باشد. با تمرینات تنفسی ، آرامش بخش و کشش های مرتب در یوگا می توانید احساس راحتی بیشتری در ناحیه رحم داشته باشید.
کاهش استرس و فشار عصبی : یوگا به عنوان یک فرآیند آرامش بخش ، میتواند به کاهش استرس و فشار عصبی کمک کند. استرس و فشار عصبی از عواملی هستند که به افتادگی رحم و مشکلات مرتبط با آن دخیل است. با کاهش استرس و به دست آوردن آرامش از طریق یوگا ، می توانید اثرات مثبتی بر روی سلامت رحم و سایر عوارض احتمالی داشته باشید.
به همین دلیل اگر به افتادگی رحم مبتلا هستید ، مشورت با متخصص یوگا یا فیزیوتراپیستی که تمرینات مخصوص به این مشکل را میشناسد ، میتواند به شما کمک زیادی کند. همچنین ممکن است نیاز به ترکیب یوگا با دیگر تمرینات تقویتی و کششی داشته باشید تا هر چه سریع تر بتوانید افتادگی رحم خود را درمان کنید.
آیا افتادگی رحم باعث نازایی میشود؟
اگرچه جراحی برای درمان پرولاپس رحمی به خانم هایی که قصد بارداری دارند توصیه نمیشود ، اما افتادگی رحم به تنهایی عامل نازایی و ناباروری نیست. در واقع ، انجام درمان افتادگی رحم در درجات اولیه میتواند از وقوع عوارض بیشتری جلوگیری کند. بنابراین در صورت مشاهده هر گونه علائم ، بهتر است به پزشک مراجعه کرده و بهموقع درمان خود را شروع کنید.
افتادگی رحم ممکن است با خونریزی واژینال ، ناراحتی در دفع ادرار و مدفوع و همچنین درد در رابطهی جنسی همراه باشد.
آیا پرولاپس رحمی ممکن است چندین مرتبه اتفاق بیفتد؟
در پاسخ باید بگوییم بله؛ تجربه افتادگی رحم برای برخی افراد میتواند بیش از یکبار اتفاق بیافتد. اغلب درمان افتادگی رحم موثر است ، اما این مشکل ممکن است دوباره پیش بیاید. افتادگی مجدد رحم بهخصوص در زنان جوانتر (زیر ۶۰ سال) و افراد سنگین وزن تر بیشتر دیده میشود.
پس از درمان افتادگی ، با پزشک خود مشورت کرده و از عواملی که ممکن است باعث ایجاد این مشکل مجدد شوند ، دور بمانید. بهتر است در صورت مشاهدهی هرگونه علائمی ، بلافاصله به پزشک مراجعه کرده و از پیشرفت این مشکل جلوگیری کنید.
چه بیماریهای دیگری در افتادگی رحم نقش دارند؟
از جمله بیماریهایی که موجب افتادگی رحم می شوند ، میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
افتادگی لگن یا رکتوسل (Rectocele)
رکتوسل به بیرونزدگی دیواره پشتی قسمت پایین واژن اطلاق میشود. در این شرایط بخشی از رکتوم به داخل واژن فشار میآورد ، که باعث دشواری در حرکات روده میشود. برخی افراد به دلیل ناتوانی در دفع مدفوع نیاز به ماساژ واژینال دارند.
افتادگی مثانه یا سیستوسل (Cystocele)
سیستوسل به فتق و بیرونزدگی دیواره فوقانی واژن و بخشی که وارد مثانه میشود ، اطلاق می گردد. این وضعیت میتواند منجر به تکرر ادرار ، احساس نیاز فوری به دفع ادرار یا ناتوانی در ادرار کردن شود.
فتق روده یا انتروسل (Enterocele)
انتروسل زمانی رخ میدهد که دیواره پشتی در بالای واژن دچار فتق شود. در این حالت قسمتی از روده کوچک وارد واژن شده و احساس کشیدگی و فشار در واژن ایجاد میکند.
تمام این مشکلات منجر به بیشتر شدن میزان فشار بر عضلات ناحیه لگن و بروز بیماریهای مختلف میشوند. این بیماریها ، همراه با سایر عوامل ، احتمال ابتلا به پرولاپس را افزایش میدهند. بنابراین ، بسیار مهم است که با مشاهده علائم نگرانکننده به متخصص زنان مراجعه کنید تا از عوارض جانبی جلوگیری شود.
🔸چگونه از افتادگی رحم جلوگیری کنیم؟
- تقویت عضلات کف لگن: انجام منظم تمرینات کگل برای تقویت عضلات کف لگن
- حفظ وزن مناسب: اجتناب از اضافه وزن و چاقی که میتواند فشار بیشتری به عضلات لگن وارد کند.
- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین: برای جلوگیری از فشار بر روی عضلات لگن
- پیشگیری از یبوست مزمن: مصرف فیبر کافی و مایعات برای جلوگیری از فشار هنگام دفع
- ترک سیگار: سیگار کشیدن میتواند به کاهش استروژن و ضعف عضلات کمک کند.
- مراجعه منظم به پزشک: برای بررسی و پیشگیری از مشکلات لگنی پیش از بروز علائم
تفاوت افتادگی رحم و افتادگی واژن
افتادگی رحم و افتادگی واژن هر دو شرایطی هستند که در نتیجه ضعف عضلات و بافتهای پشتیبان لگن ایجاد میشوند ، اما تفاوتهای مهمی بین این دو وجود دارد. افتادگی رحم زمانی رخ میدهد که رحم از موقعیت طبیعی خود در لگن پایین آمده و به سمت واژن حرکت میکند که ممکن است باعث خروج بخشی از رحم از واژن شود.
در مقابل ، افتادگی واژن به معنی جابجایی دیوارههای واژن به داخل یا خارج از بدن است که معمولاً به دلیل ضعف عضلات و بافتهای اطراف رخ میدهد و به داخل کانال واژن فرو میرود. افتادگی واژن ممکن است به صورت جداگانه یا همراه با افتادگی رحم رخ دهد. علائم افتادگی رحم معمولاً شامل احساس فشار یا سنگینی در لگن ، درد در ناحیه پایین کمر و مشکلات در رابطه جنسی است. در حالی که افتادگی واژن میتواند با مشکلاتی مانند دشواری در دفع ادرار یا مدفوع و احساس ناراحتی در واژن همراه باشد.
